Bu makalede
Ethereum, hız odaklı ölçeklenme dönemini geride bırakıyor. Ethereum Foundation, L1 zkEVM’ler için kanıtlanabilir güvenliği önceliklendirerek 128 bit güvenlik standardı, formel doğrulama ve Glamsterdam yükseltmesiyle 2026’ya uzanan yeni bir yol haritası belirliyor.
Ethereum ekosistemi, kripto piyasasında geliştirici faaliyetleri açısından yıllardır bir referans noktası olarak kabul ediliyor. Hiçbir başka blok zincir, bu kadar fazla aktif geliştiriciyi bir araya getirmiyor.
Kısa döngüler halinde teknik iyileştirmeler hayata geçiriliyor; son olarak Fusaka yükseltmesi, verimlilik ve istikrar alanlarında yeni optimizasyonlar sağladı.
Gelecek yılın ilk çeyreği için Glamsterdam adı verilen bir sonraki büyük yükseltme şimdiden duyurulmuş durumda. Bu güncelleme, protokol mimarisine bir kez daha derinlemesine müdahale edecek.
Son yıllarda odak noktası açık biçimde ölçeklenebilirlik ve hız olmuştu. İşlemlerin daha ucuz hale gelmesi, blok sürelerinin daha verimli olması ve ağın yeni kullanım alanları için daha güçlü bir yapıya kavuşması hedeflendi.
Ethereum Foundation şimdi stratejik bir yön değişikliğine işaret ediyor. Gelecekte yalnızca maksimum hız öncelik olmayacak. Peki bunun arkasında ne var?
Ethereum Odağını Güvenliğe Kaydırıyor
Ethereum Foundation, yayımladığı güncel bir araştırma yazısıyla net bir strateji değişimini ortaya koyuyor.
Yıllar boyunca zkEVM geliştirmeleri ağırlıklı olarak hız ve verimlilik üzerine kuruluyken, artık güvenlik ön plana çıkıyor.
Geliştiriciler, “performans sprintinin” sona erdiğini açıkça ifade ediyor. Gerçek zamanlı kanıtların artık çözülmüş bir sorun olduğu belirtiliyor.
Bir sonraki aşamada Ethereum’un, ana ağ (mainnet) için sağlam ve dayanıklı bir temel üzerine inşa edilmesi hedefleniyor.
The Ethereum Foundation said it is shifting priority from proving speed to security, setting a “non-negotiable” target of 128-bit provable security by end-2026 and requiring zkEVM teams to use an official tool to measure real security levels. EF outlined a three-stage roadmap:…
— Wu Blockchain (@WuBlockchain) December 21, 2025
İlginizi Çekebilir: En Güvenilir Kripto Para Nereden Alınır? Borsa Seçim Rehberi
Buradaki somut mesele, Layer 1 üzerindeki zkEVM’lerin güvence altına alınmasıdır.
Kanıt süreleri ciddi biçimde kısaltılmış ve maliyetler büyük ölçüde düşürülmüş olsa da, tam da bu ilerlemeler önemli bir riski açığa çıkardı.
Günümüzdeki birçok sistem, tam anlamıyla kanıtlanmamış matematiksel varsayımlara dayanıyor. Bu varsayımlardan biri çökerse, gerçek güvenlik seviyesi de hızla düşer.
Yüz milyarlarca dolarlık varlığı koruyan bir ağ için bu durum, Ethereum geliştiricilerine göre kabul edilebilir değildir.
Foundation, açık biçimde “kanıtlanabilir güvenlik” yaklaşımını benimsiyor. Uzun vadeli hedef, uluslararası standart kuruluşları tarafından da tavsiye edilen 128 bit düzeyinde kanıtlanabilir güvenlik sağlamak.
Mesaj son derece net: Kanıt sistemindeki bir zafiyet, izole bir yazılım hatası olmaktan öte; durumların manipüle edilmesine, varlık üretilmesine ya da fonların başka yönlere aktarılmasına imkân tanıyabilir. Bu noktada hız, dayanıklılık ve sağlamlık karşısında önceliğini yitiriyor.
Geçişi sistemli hâle getirmek için Ethereum Foundation birden fazla kilometre taşı tanımlıyor.
İlk aşamada zkEVM ekipleri, sistemlerini ortak bir güvenlik ölçüm aracıyla değerlendirecek. Bunun ardından yaklaşan Glamsterdam yükseltmesiyle birlikte ilk bağlayıcı güvenlik standardı devreye alınacak.
Nihai olarak ise 2026 sonuna kadar tamamen formel olarak güvence altına alınmış bir hedef seviyeye ulaşılması planlanıyor. Bu süreç; daha güçlü dokümantasyon, formel güvenlik argümanları ve daha istikrarlı mimarilerle desteklenecek.
Verilen mesaj açık: Ethereum, deneysel yaklaşımları azaltmak ve bunun yerine protokol seviyesinde güveni kalıcı hâle getirmek istiyor.
Böylece güvenlik, bir sonraki geliştirme evresinin merkezi rehber ilkesi hâline geliyor.
Şu anda zkEVM güvenliğine odaklanmamızın stratejik bir nedeni var. Sürekli değişen bir hedefi güvence altına almak zordur.
Ekipler bu hedeflere ulaşıp zkVM mimarileri istikrar kazandığında, yatırım yaptığımız formel doğrulama çalışmaları gerçek potansiyelini ortaya koyabilir.
H-Star aşamasında, kanıt sistemleri katmanının büyük ölçüde sakinleşmiş olmasını umuyoruz.
Tamamen dondurulmuş değil, ancak kritik bileşenleri resmen doğrulayabileceğimiz, güvenlik kanıtlarını tamamlayabileceğimiz ve sağlanan kodla uyumlu spesifikasyonlar yazabileceğimiz kadar istikrarlı.
İşte bu, L1-zkEVM’leri güvence altına almak için gerekli temeldir.
Neden 99Bitcoins'e güvenebilirsiniz?
2013 yılında kurulan 99Bitcoins ekibi, Bitcoin'in ilk günlerinden beri kripto uzmanlarıdır.
Haftalık Araştırma
100+Uzman Katılımcılar
Aylık Okuyucular
2000+İncelenen Kripto Projeleri
